فلسفه اذان و اقامه قبل از نماز ؟

اينكه مردم براي نماز به اذان دستور داده شده‌‏اند، علل و حكمت‏‌هاي زيادي دارد، از آن‏ جمله اينكه يادآوري براي فراموش كاران و بيداري براي غافلان باشد و كساني را كه‏ وقت نماز را نمي‏‌دانند يا مشغول كار ديگري شده‏‌اند، با وقت نماز آشنا گرداند.

اينكه مردم براي نماز به اذان دستور داده شده‌‏اند، علل و حكمت‏‌هاي زيادي دارد، از آن‏ جمله اينكه يادآوري براي فراموش كاران و بيداري براي غافلان باشد و كساني را كه‏ وقت نماز را نمي‏‌دانند يا مشغول كار ديگري شده‏‌اند، با وقت نماز آشنا گرداند.

 

مؤذن با اذان خود مردم را به عبادت آفريدگار فرامي‏‌خواند و آنان را به پرستش‏ خداوند تشويق مي‏‌كند و با اقرار به توحيد، ايمان و اسلام خود را آشكار و اعلان‏ مي‏‌نمايد و براي فراموش كاران، فرا رسيدن وقت نماز را اعلام مي‏‌دارد.

 

 

فلسفه اذان و اقامه

 

فضل بن شاذان درباره حكمت اذان از امام رضا(ع) روايت‏ مي‏‌كند كه فرمود: "اينكه مردم به اذان دستور داده شده‏‌اند، علل و حكمت‏‌هاي زيادي دارد، از آن‏ جمله اينكه يادآوري براي فراموش كاران و بيداري براي غافلان باشد و كساني را كه‏ وقت نماز را نمي‏‌دانند يا مشغول كار ديگري شده‏‌اند، با وقت نماز آشنا گرداند. مؤذن با اذان خود مردم را به عبادت آفريدگار فرامي‏‌خواند و آنان را به پرستش ‏خداوند تشويق مي‏‌كند و با اقرار به توحيد، ايمان و اسلام خود را آشكار و اعلان‏ مي‏‌نمايد و براي فراموش كاران، فرارسيدن وقت نماز را اعلام مي‏‌دارد. مؤذن كه به ‏اين نام، ناميده شده است بدين جهت است كه او با اذان خود، نماز را اعلام مي‏‌كند.

 

اينكه اذان با تكبير(اللَّهُ أَكْبَر) آغاز و با تهليل (لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ) ختم مي‏‌شود، بدين جهت است كه خداوند عزّوجلّ خواسته است كه آغاز و انجام، با نام و ياد او باشد و اسم خدا در تكبير، در اول فصل و در تهليل، در آخر فصل است.

 

اينكه هر فصل از اذان، دوبار قرار داده شده بدين جهت است كه در گوش‏ شنوندگان تكرار شود و تأكيد به عمل آيد تا اگر كسي از بار اول غفلت كرد، از بار دوم غفلت نورزد و ديگر اينكه نماز، دو ركعت، دو ركعت است و لذا فصول اذان ‏هم دوبار، دوبار قرار داده شده است.

 

تكبير در اول اذان چهار بار قرار داده شده وعلّتش اين است كه اذان به طور ناگهاني آغاز مي‏‌شود و قبل از آن، كلامي نيست كه شنونده را آگاه و متنبه گرداند. پس بار اول تكبير، شنوندگان را براي شنيدن فصل‌هاي بعدي آماده مي‏‌سازد.

 

بعد از تكبير، شهادتين قرار داده شده زيرا اولين مرحله ايمان، توحيد و اقرار به وحدانيت خداوند و دومين مرحله آن اقرار به رسالت پيامبر(ص) است و اطاعت‏ از خدا و پيامبر(ص) و شناخت آن دو، مقرون به همديگر است و چون اصل‏ ايمان، شهادتين است، شهادتين هم هركدام دوبار قرار داده شده، چنانكه در ساير حقوق نيز دو شاهد در نظر گرفته شده است. پس هنگامي كه بنده به وحدانيت‏ خداوند و رسالت پيامبر او اعتراف كرد، به همه ايمان اقرار كرده است چون اصل ‏و اساس ايمان، اقرار به خدا و پيامبرش است.

 

بعد از شهادتين هم فراخواني به نماز قرار داده شده است، زيرا اصل تشريع اذان ‏براي نماز است و وسط اذان هم براي دعوت به نماز دعوت به رستگاري و انجام‏ بهترين عمل در نظر گرفته شده است و ختم سخن (اذان) هم با اسم خداوند است‏ همانگونه كه ابتداي آن با اسم خداوند بود."

 

احاديثي در مورد اذان و اقامه

 

اسماعيل جعفي روايت مي‏‌كند كه امام باقر(ع) فرمود: "اذان و اقامه، 35 حرف است. پس يكي يكي با دست مباركش آنها را شمرد، اذان، 18 حرف و اقامه 17 حرف."

 

امام باقر(ع) در حديثي فرمودند: "چون رسول خد(اص) در معراج، شبانه به آسمان برده شد و به بيت المعمور رسيد و وقت نماز فرارسيد، جبرئيل اذان و اقامه گفت. سپس پيامبر خدا(ص) جلو ايستاد و فرشتگان و پيامبران، پشت سر آن حضرت، براي نماز صف ‏بستند."

 

رسول خدا(ص) فرمود: "كسي كه در شهري از شهرهاي مسلمانان، يك سال اذان بگويد، بهشت براي‏ او واجب مي‏‌شود."

 

روايت شده است: "هنگامي كه فرشتگان صداي اذان اهل زمين را مي‏‌شنوند، مي‏‌گويند: اين‏ صداهاي امت محمد(ص) براي وحدانيت خداوند است. پس از خداوند براي امت‏ محمد(ص) استغفار مي‏‌جويند تا از آن نماز فارغ شوند.

 

 

 

امام صادق‏(ع) فرمود: "وقتي اذان و اقامه گفتي، دو صف از فرشتگان، پشت سر تو نماز مي‏‌گزارند و اگر تنها اقامه گفتي، يك صف از فرشتگان پشت سر تونماز مي‏‌خوانند.

 

امام صادق‏(ع) فرمود: "وقتي نوزاد متولد شود، در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه گفته ‏شود."

نيز روايت شده "كسي كه اذان را بشنود و بگويد آنچه را مؤذن مي‏‌گويد، روزي او افزون‏ مي‏‌شود."

 

آداب و احكام اذان و اقامه‏

 

براي كامل شدن ثواب و امتثال درست اوامر خداوند، مراعات امور ذيل در اذان و اقامه مستحب است: توجه و رو كردن به قبله در حين اذان و اقامه، در حال قيام باشد، طهارت داشتن در اذان، اما در اقامه، طهارت شرط صحت آن‏ است مگر اينكه اقامه را به قصد رجا بجا آورد، سخن نگفتن در حين اذان و اقامه مخصوصاً بين اقامه و نماز، استقرار و آرامش بدن در حال اقامه گفتن، ظاهر كردن الف و هاي كلمه "اللَّه" در هر فصلي از اذان كه‏ مشتمل بر آن مي‏‌باشد، امّا اقامه را بايد با سرعت و پشت سر هم بجا آورد، گذاشتن انگشت در گوش‌ها در حال اذان، كشيدن و بلند كردن صدا در اذان و پايين كردن صدا در اقامه به‏ درجه‏‌اي كمتر از اذان، فاصله انداختن بين اذان و اقامه.

 

براي كسي كه اذان - اذان اِعلام يا اذان نماز - يا اقامه را مي‏‌شنود، مستحب است هر فصلي را كه مي‏‌شنود بازگو و تكرار كند ولي وقتي كه در اقامه "قد قامت الصلاة" را مي‏‌شنود بگويد:"لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ".

 

مستحب است كسي كه براي "اذان اِعلام" تعيين مي‏‌گردد، عادل باشد، صداي بلند داشته باشد، بينا باشد، از اوقات نماز، درست‏ آگاهي داشته باشد و اينكه در بلندي مانند مناره اذان بگويد، يا از بلندگوهاي امروزي استفاده كند يا اينكه بر جايي بلند رود و صدايش را بلند كند.

 

امام صادق‏(ع) در احاديثي مي‌فرمايند: "وقتي براي نماز اقامه گفتي، سخن ديگر نگو زيرا اگر سخن گفتي، اقامه را بايد اعاده نمايي."

"زن اگر اذان قبيله را بشنود، اذان و اقامه بر او نيست و گفتن شهادتين براي او كفايت مي‏‌كند ولي اگر اذان و اقامه بگويد بهتر است."

 

محمّد بن مسلم مي‏‌گويد: به امام صادق‏(ع)فرمودند: شخصي در حال نشسته اذان مي‏‌گويد؟ فرمود: "بله اشكال ندارد ولي اقامه نگويد مگر اينكه ايستاده باشد."

 

 

منابع:

محمد باقر مجلسي، بحار الانوار

شيخ عباس قمي، سفينة البحار

شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه

محمد محمدي ري شهري، ميزان الحكمه

امام خميني، تحريرالوسيله

 



موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: ،
[ ۲۵ بهمن ۱۳۹۵ ] [ ۰۶:۰۸:۰۲ ] [ مديروبلاگ ]
[ نظرات (0) ]
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
سایت :
پیام :
خصوصی :
کد امنیتی :
[ ]